kaniaw

شعر نو کردی
سردار محمدی ( کوردیا )

شعر در میان اکثر ملتها و زبانها مراحل و سبکهای مختلفی را پشت سر گذاشته است که با توجه به مقتضیات زمان و مکان این انواع شعری متفاوت ازیکدیگر بوده اند هرچند این تغیر وتحول را می توان سیر تکاملی شعر نامید اما گاها این تحول رو به افول نهاده است و آنچان که شاید وباید نتوانسته است دورانهای گذشته را از نظر شعری پر بار تر نماید به عنوان نمونه آثار شعری شاعرانی نظیر مولوی و حافظ و سعدی در ادبیات فارسی و یا نالی و محوی و مولوی کرد در ادبیات کردی هنوز هم بی بدیل و یکه تاز می باشند با این وجود بنا به دلایلی شعر کلاسیک و عروضی در اکثر زبانهای شرقی روز به روز رونق خود را از دست داد و رو به سوی شعر نو آورد . از این دلایل می توان به تغیر درمضمون و محتوای اشعار اشاره نمود مضامینی نظیر اجتماعی و سیاسی دیگر آنگونه که شاعر امید وار بود در قالبهای کهن ریخته نمی شد و شاعر گاه با مشکلات در ادای آنچه در نظر داشت روبه رو بود از دیگر علتهای این تغیر شعری آشنای با غرب و آثار غربیها بود . بر اثر ترجمه اشعار و کتابهای آنان ادیبان ما نیز رو به سوی شعر نو آوردند . شعر نو که از معیارها و پیامدهای مدرنیته می باشد که به همراه دیگر فاکتورهای مدرن رو به سوی شرق نهاد فاکتورهای نظیر :

استفاده از رسانه های جمعی و گسترش صنعت چاپ ، آشنای با سیستمهای سیاسی نظیر دموکراسی و به زبان افتادن واژه های نظیر ناسیونالیسم و فمنیست و.. سر برآوردن نوع دیگر ادبی به عنوان رمان که مستقیما اروپای می باشد و...
کردها نیز به موازات و یا کمی بعد از دیگر ملتها نظیر فارس و ترک وعرب به شعر نو روی آوردند و البته این تاخیر متاثر از وضعیت سیاسی آنها به عنوان ملت تحت سلطه می باشد . با این حال این تاخیر نتوانست کردها را از ارائه آثار طراز اول و یگانه در زمینه شعر نو به جهان ادبیات باز دارد چنانکه اینک با وجود شاعرانی جهانی و بزرگ نظیر : شیرکو بیکه س وعه بدولا په شیو ولطیف هه لمه ت در ادبیات جهان حرفی برای گفتن دارد و ودیگر ادیبان جهان اقدام به ترجمه این اشعار نموده اند . اینک پس از این مقدمه کوتاه نگاهی گذرا به تاریخچه وسپس اشعاری از چند شاعر نوپرداز به همراه زندگی نامه آنها می پردازیم .
تاریخچه شعر نو در ادبیات کردی :
تغیر در شعر ابتدا به صورت دگرگونی در محتوا و مضمون بود وازاین نظر شاید بتوان که حاج قادر کویی(97-1816) را به عنوان آغاز گر این تحول نامید حاجی شعر را از بیان مضامین عارفانه و عاشقانه و به سوی بیان بیان اندیشه های اجتماعی وملی گرایی کشاند و توانست در این راه پیروان زیادی به دست آورد شاعرانی نظیر: پیره میرد (1950-1867) ، هه ژار (90-1921) ، هیمن (86-1921) و جگه ر خوین (84-1903)و.. با تغیر در محتوا کم کم زمینه برای تغیر در قالب شعری به مدد دلایلی که قبلا اشاره شد نیز مهیا شد واین تغیرات در شعر شاعرانی نظیر نوری شیخ صالح (58-1905)و عبدالله بگ گوران (62-1904) به اوج خود رسید شاید اگر شیخ صالح را به عنوان نخستین نو پرداز و صاحب اندیشه های مدرن در ادبیات کردی بنمامیم چیز خلاف واقع نگفته باشیم اما به دلایلی نظیر کارهای سیاسی و حکومتی نتوانست آنگونه که شایسته است خود را به ادبیات بشناساند .پس از شیخ صالح بود که پدر شعر کردی یعنی گوران ظهور کرد وتوانست تحولی عظیم در شعر کردی چه از نظر قالب و چه از نظر محتوا به وجود بیاورد گوران با بهره گیری از زبان ساده مردمی و الهام از طبیعت در قالبی جدید ودور از دست وپا گیریهای شعر عروضی به بیان اندیشه های خود و طرح مشکلات زمانه خویش پرداخت .گوران که در ابتدا در قالب و وزن عروضی شعر می سرود بعد ازمدتی به قالب نو روی آورد و توانست در این زمینه به عنوان شاعری توانا عرض اندام نماید و لقب بنیان گذار و پدر شعر نو شعر کردی را به خود اختصاص دهد و برای شاعران بعد از خود راه تازه ایی را آغاز نماید که بسیار سریع و چشمگیر طرفداران فراوانی یافت . پیروانی از قبیل سواره ایلخانی زاده ، شیرکو بیکه س ، په شیو ، رفیق سابیر ، لطیف هلمت ، فرهاد پیر بال و قباد جلی زاده و جلال ملکشاو تنی چند از این قبیل که بعدا به طور مختصر به آنها ونمونه اشعارشان اشاره خواهد شد .

نویسنده متن : سردار محمدی

مختصری از زندگی کاک احمد(منبع مکتب قرآن) بسم الله الرحمن الرحيم   احمد مفتی زاده، متفکّر وبيدارگر عصر حاضر، فرزند مولانا محمود مفتی، فرزند علاّمه ملا عبدالله، فرزند ملا محمود دشهای، به سال 1312 ﻫ.ش، در سنندج ديده به جهان گشود. در سن نوجوانی علوم اسلامی متداول آن زمان را در کردستان ايران و عراق در مدّتی کمتر از چهار سال، به برکت فهم استثنايی و نبوغ فوق العادهاش به پايان رسانيد. تسلّط و احاطهی علمی و قدرت بيان در بحثهای مختلف، از او مجتهدی کم نظير و فيلسوفی ممتاز ساخته بود تا جايی که در سن هجده سالگی در مشهورترين مدرسهی دينی کردستان يعنی مسجد دارالاحسان سنندج، به جای پدر بزرگوارش، در عالی ترين سطوح به تدريس مشغول شد و تشنگان و طالبان تفسير، فقه، اصول و کلام را از علم خويش سيراب نمود. علاّمه مفتی زاده هيچ گاه دفاع از حقوق مردم ستم ديده و غارت شدهی منطقهی خود و ساير نقاط ديگر از جمله فلسطين را ازياد نبرد و هم زمان با تدريس، با برپايی مجالس سخنرانی، به بيداری مردم پرداخت. در سال 1337 ﻫ.ش، به تهران رفت و در بخش کردی راديو ايران شروع به کار کرد. در اين ايام که کمتر از بيست و پنج سال داشت، به جای پدرش وظيفهی تدريس را در دانشگاه تهران به عهده گرفت و از اين روی، آوازهی علم و معرفت و توانايیهای خدادادش محافل علمی، سياسی و اجتماعی روزگار خويش را فراگرفت. در همان سالها همراه با تنی چند از صاحب نظران زبان و ادبيات کردی، اقدام به چاپ روزنامهی کردستان نمود و در سال 1342 ﻫ.ش، به دليل عضويت در حزب دمکرات کردستان ايران، دستگير و روانهی زندان شد. دوران زندان آغاز تحوّل و انسجام در افکار و انديشهی کاکه احمد مفتی زاده به شمار میرود. در آنجا بود که مشيّت خاصّ الهی بر اين تعلّق گرفت که از او شخصيتی ممتاز و هدايت يافته بسازد تا بتواند با تحمّل آزارها و سختیهای طاقت فرسا، پردهی اوهام و خرافات را از چهرهی دين حقيقی کنار زند و ابرهای تيره و تار جهل، زر، زور و تزوير را از آسمان حيات دينی و فکری ملّتهای مسلمان بزدايد و خورشيد تابناک رسالت محمّدی (ص) را بار ديگر به عالميان بنماياند. وی خود در اين باره چنين میگويد: کز آن يک جهان فهم آموختم در آن جا يکی درس آموختم به صدها رموز نهان آشنا شدم زان به وضع جهان آشنا فريبندهی مـردم ساده کيست بفهميدم امراض اين نسل چيست پس از مرخصی از زندان در سال 1343 ﻫ.ش، به سنندج بازگشت و سالهای طولانی را در سختترين شرايط و در محاصرهی شديد سياسی و اقتصادی به سر بُرد؛ به طوری که از تهيّهی حداقل مايحتاج خانواده و تأمين کمترين خواستهی تنها پسر خردسالش عاجز بود. در چنين شرايطی و با اين همه فشار و سختی، بی اعتنايی و مقاومتش در برابر ساواک و وعدههای فريبندهاش، شخصيت او را در جامعه صد چندان موجّه و قابل اعتماد ساخته بود. مدّتی بعد برای معالجهی همسر فداکارش به تهران عزيمت کرد که بعد از چندی اقامت در آن جا و پس از فوت همسر، برای هميشه به ديار خود، سنندج، مراجعت نمود. در سال1356 ﻫ.ش، با تأسيس مدرسهی قرآن ـ که بعدها به مکتب قرآن تغيير نام يافت ـ ابتدا در مريوان و سنندج و پس از آن در ديگر شهرهای کرد نشين، حرکت دينی را به صورتی جامع ادامه داد. کاکه احمد مفتی زاده استراتژی حرکت دينی خود را بر مبنای قرآن و سنّت حضرت محمّد(ص)، مطابق نسخهی أوّل آن در مکتب قرآن جاری نمود تا از اين طريق مردم را با حقيقت دين آشنا کند و قرآن را به ميان مسلمانان بيگانه از آن، بازگرداند. با شروع انقلاب مردم ايران، به منظور هم جهت نمودن اهل سنّت ايران با انقلاب و همچنين جلوگيری از ايجاد تفرقه ميان صفوف مبارزات مردم، کار اصلی خود را موقتاً تعطيل کرد و تا پيروزی انقلاب در سال 1357 ﻫ.ش، رهبری اهل سنّت را در اين مبارزات به عهده گرفت. چند ماه پس از پيروزی انقلاب و عبور از اين گذرگاه ضرورت، از صحنهی سياست حاکم بر ايران کناره گيری کرد و به کار اصلی خويش در مکتب قرآن پرداخت. در سال 1358 ﻫ.ش، به سبب جلوگيری از برادر کشی و همچنين اعتراض به تحميل جنگ و خونريزی در کردستان، به کرماشان هجرت کرد و پس از مدتی به تهران رفت. سرانجام در سال 1361 ﻫ.ش، در تهران از جانب حکومت وقت زندانی شد و پس از ده سال تحمّل سخت ترين شرايط زندان، با تنی رنجور و بيمار مرخص شد که سـه ماه پس از بستری شدن در بيمارستان آسيا در تهران و انجام يک عمل جراحی، در روز سـه شنبه بيستم بهمن ماه سال 1371 ﻫ.ش، روح باعظمتش زندان تن را رها کرد و به ديدار معبود شتافت. پيکر پاک او پس از انتقال به زادگاهش، باتکريم و احترام فراوان، در ميان حزن و اندوه دهها هزار نفر تشييع و به خاک سپرده شد. ياد و نامش هميشه زنده و راهش همواره پر رهرو باد. اکنون مکتب قرآن، پس از رحلت کاکه احمد مفتی زاده، با مدد الهی و با پشتوانهی شخصيت استثنايی رهبر خود به عنوان شاهد و نمونهی عينی دين در دوران معاصر و نيز استمرار برنامه و شيوهی مورد نظر ايشان در کار دعوت، توانسته است به راه خود ادامه دهد. مکتب قرآن در اين مرحله که مرحلهی سوم از مراحل رهبری حرکت دينی به شمار میرود، با توجه به آيهی: ﴿وَ أَمرُهُم شُورَی بَينَهُم﴾، با نظام شورايی اداره میشود که اعضای آن با اتّفاق يا اکثريت آرای پيروان انتخاب میشوند. تصميمات شوری، متناسب با اوائل مرحلهی دعوت، بر مبنای برداشت کاکه احمد مفتی زاده از کتاب و سنّت اتخاذ میشود و تبعيت از آن، به منظور حفظ يکپارچگی و وحدت اين شبه امّت و همچنين جلوگيری از ايجاد تفرقه در ميان آنان، بر کلّيهی پيروان واجب است. وظيفهی پيروان مکتب قرآن در اوائل مرحلهی دعوت، تزکيهی خود و دعوت و هدايت ديگران است بدون فعاليتهای سياسی. بديهی است که زمان رسيدن به فعاليت و بروزهای وسيع اجتماعی و سياسی، به ميزان کسب موفقيت در اين مرحله بستگی دارد.   شورای مديريت مکتب قرآن + نوشته شده توسط behnam در چهارشنبه بیست و دوم خرداد 1387 و ساعت 13:10 | یک نظر

چند سال پیش ، در یک روز گرم تابستان ، پسر کوچکی با عجله لباسهایش را در آورد و خنده کنان داخل دریاچه شیرجه رفت.
مادرش از پنجره نگاهش می کرد و از شادی کودکش لذت میبرد. مادر ناگهان تمساحی را دید که به سوی پسرش شنا می کرد.
مادر وحشتزده به سمت دریاچه دوید و با فریادش پسرش را صدا زد . پسرش سرش را برگرداند ولی دیگر دیر شده بود. 

تمساح با یک چرخش پاهای کودک را گرفت تا زیر آب بکشد، مادر از راه رسید و از روی اسکله بازوی پسرش را گرفت. تمساح پسر را با قدرت می کشید ولی عشق مادر آنقدر زیاد بود که نمی گذاشت پسر در کام تمساح رها شود.کشاورزی که در حال عبور از آن حوالی بود ، صدای فریاد مادر را شنید، به طرف آنها دوید و با چنگک محکم بر سر تمساح زد و او را فراری داد. 

پسر را سریع به بیمارستان رساندند. دو ماه گذشت تا پسر بهبودی پیدا کند. پاهایش با آرواره های تمساح سوراخ سوراخ شده بود و روی بازوهایش جای زخم ناخنهای مادرش مانده بود.
خبرنگاری که با کودک مصاحبه می کرد از او خواست تا جای زخمهایش را به او نشان دهد. پسر شلوارش را کنار زد و با ناراحتی زخمها را نشان داد ، سپس با غرور بازوهایش را نشان داد و گفت ،

" این زخمها را دوست دارم ، اینها خراشهای عشق مادرم هستند."  

گاهی مثل یک کودکِ قدرشناس،
خراشهای عشق خداوند را به خودت نشان بده
خواهی دید چقدر دوست داشتنی هستند

http://files.tabnak.com/pics/201003/201003051723042243.jpg

دوباره به این نقطه نگاه کنید. همین جاست. خانه اینجاست. ما اینجاییم

تمام کسانی که دوستشان دارید٬ تمام کسانی که می شناسید٬ تمام کسانی که تابحال چیزی در موردشان شنیده اید٬ تمام کسانی که وجود داشته اند٬ زندگی شان را در اینجا سپری کرده اند.

برآیند تمام خوشی ها و رنج های ما در همین نقطه جمع شده است. هزاران مذهب٬ ایدئولوژی و دکترین اقتصادی که آفرینندگانشان از صحت آنها کاملا" مطمئن بوده اند٬ تمامی شکارچیان و صیادان٬ تمامی قهرمانان و بزدلان٬ تمامی آفرینندگان و ویران کنندگان تمدن٬ تمامی پادشاهان و رعایا٬ تمامی زوج های جوان عاشق٬ تمامی پدران و مادران٬ کودکان امیدوار، مخترعان و مکتشفان٬ تمامی معلمان اخلاق٬ تمامی سیاستمداران فاسد٬ تمامی «ابرستاره ها»٬ تمامی رهبران کبیر٬ تمامی قدیسان و گناهکاران در تاریخِ گونه ما٬ آنجا زیسته اند٬ در این ذره غبار که در فضای بیکران در مقابل اشعه خورشید شناور است.

زمین ذره ای خرد در مقابل عظمت جهان است. به رودهای خون که توسط امپراطوران و ژنرال ها بر زمین جاری شده٬ البته با عظمت و فاتحانه٬ بیاندیشید. این خونریزان٬ اربابان لحظاتی از قسمت کوچکی از این نقطه بوده اند. به بی رحمی های بی پایانی که ساکنان گوشه ای از این نقطه٬ توسط ساکنان گوشه دیگر (که از این فاصله نمیتوان آنها را از هم بازشناخت) متحمل شده اند بیاندیشید٬ چقدر اینان به کشتن یکریگر مشتاقند٬ چقدر با حرارت از یکدیگر متنفرند.

تمامی شکوه و جلال ما٬ تمامی حس خود مهم بینی بی پایان ما٬ توهم اینکه ما دارای موقعیتی ممتاز در پهنه گیتی هستیم٬ به واسطه این عکس به چالش کشیده می شود. سیاره ما لکه ای گم شده در تاریکی کهکشانهاست. در این تیرگی و عظمت بی پایان٬ هیچ نشانه ای از اینکه کمکی از جایی میرسد تا ما را از شر خودمان در امان نگاه دارد٬ دیده نمی شود.

زمین تنها جای شناخته شده است که قابلیت زیست دارد. هیچ جایی نیست - حداقل در آینده نزدیک - که گونه بشر بتواند به آنجا مهاجرت کند. مشاهدات٬ بله٬ استقرار٬ هنوز نه.

خوشتان بیاید یا نه٬ زمین تنها جایی است که می توانیم روی پای مان بایستیم .

گفته شده که فضانوردی تجربه ای است شخصیت ساز که فرد را فروتن می سازد. شاید هیچ تصویری بهتر از این٬ غرور ابلهانه و نابخردانه نوع بشر را در دنیای کوچکش به نمایش نگذارد.

برای من٬ این تصویر تاکیدی است بر مسئولیت ما در جهت برخورد مهربانانه تر ما با یکدیگر٬ و سعی در گرامی داشتن و حفظ کردن این نقطه آبی کمرنگ٬ تنها خانه ای که تاکنون شناخته ایم.